GIEO NHẬN THỨC - VUN ĐẮP CHẤT LƯỢNG DÂN SỐ

Ảnh: Can bộ Y tế xã tuyên truyền tại thôn Hua Cưởm 1, xã Tân Uyên

Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, việc triển khai hiệu quả các chương trình dân số, nhận thức của người dân trên địa bàn xã Tân Uyên về quy mô gia đình đã có nhiều thay đổi tích cực. Nếu như trước đây ở một số thôn bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn quan niệm sinh nhiều con để có thêm lao động sản xuất, có người nối dõi hoặc làm chỗ dựa khi về già, thì nay nhiều gia đình trẻ đã lựa chọn sinh phù hợp với điều kiện gia đình và tập trung đầu tư cho việc chăm sóc, giáo dục con cái. Thực tế cuộc sống cho thấy, khi kinh tế còn nhiều khó khăn, việc sinh quá nhiều con không chỉ tạo áp lực cho gia đình mà còn ảnh hưởng đến điều kiện học tập, chăm sóc sức khỏe và cơ hội phát triển của trẻ em. Chính vì vậy, việc thay đổi nhận thức từ “sinh nhiều” sang “sinh đủ, sinh có kế hoạch” đang trở thành xu hướng tích cực trong cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình và từng bước nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.
Cùng với việc thực hiện tốt chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình, công tác phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cũng được xã Tân Uyên xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dân số. Trong nhiều năm trước, do ảnh hưởng của tập quán, nhận thức hạn chế và điều kiện kinh tế khó khăn, tình trạng kết hôn sớm vẫn còn xuất hiện ở một số địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của các em gái khi mang thai ở tuổi vị thành niên mà còn làm gián đoạn việc học tập, hạn chế cơ hội phát triển nghề nghiệp và tạo ra vòng luẩn quẩn của đói nghèo. Thông qua các buổi tuyên truyền, sinh hoạt cộng đồng, phổ biến pháp luật và vận động trực tiếp tại từng hộ gia đình, người dân ngày càng hiểu rõ hơn những hệ lụy lâu dài của tảo hôn đối với bản thân, gia đình và xã hội. Từ nhận thức đó, nhiều bậc phụ huynh đã chủ động định hướng con em tiếp tục học tập, rèn luyện kỹ năng sống và chuẩn bị hành trang cho tương lai trước khi lập gia đình.
Để những chủ trương, chính sách về dân số đi vào cuộc sống, bên cạnh sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương còn có sự đóng góp quan trọng của đội ngũ trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng. Đây là những người gần dân, hiểu dân, nắm bắt được tâm tư, phong tục tập quán của từng hộ gia đình nên có điều kiện thuận lợi trong công tác tuyên truyền, vận động. Thực tế cho thấy, nhiều nội dung tuyên truyền về kế hoạch hóa gia đình, phòng chống tảo hôn hay xây dựng nếp sống văn minh khi được lồng ghép trong các cuộc họp bản, sinh hoạt cộng đồng đã nhận được sự đồng thuận cao từ người dân. Cùng với việc tuyên truyền, các thôn bản còn đưa nội dung thực hiện dân số, phòng chống tảo hôn vào hương ước, quy ước của cộng đồng, qua đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành của mỗi gia đình. Sự vào cuộc tích cực của đội ngũ cán bộ cơ sở đang góp phần quan trọng trong việc thay đổi những tập quán lạc hậu, xây dựng môi trường sống văn minh và tiến bộ hơn ở vùng nông thôn, miền núi.
Có những bài học không đến từ sách vở hay những buổi tuyên truyền mà được đúc kết từ chính trải nghiệm của cuộc sống. Đối với nhiều phụ nữ ở vùng cao, việc kết hôn khi tuổi đời còn quá trẻ đã khiến họ phải đối mặt với không ít khó khăn về kinh tế, việc làm và cơ hội học tập. Khi phải gánh vác trách nhiệm gia đình từ sớm, nhiều người buộc phải từ bỏ những ước mơ còn dang dở. Chính vì vậy, những chia sẻ chân thành từ những người từng trải qua hoàn cảnh đó luôn có sức thuyết phục mạnh mẽ đối với thế hệ trẻ. Thông qua các buổi sinh hoạt hội, các cuộc tuyên truyền tại cộng đồng, nhiều phụ nữ đã trở thành những tuyên truyền viên tích cực, giúp các em thanh thiếu niên hiểu rõ giá trị của việc học tập, rèn luyện kỹ năng sống và chuẩn bị đầy đủ kiến thức trước khi bước vào cuộc sống hôn nhân. Đây cũng là cách tuyên truyền gần gũi, thực tế và mang lại hiệu quả rõ nét trong công tác nâng cao chất lượng dân số tại cơ sở.
Nâng cao chất lượng dân số không chỉ dừng lại ở việc giảm tỷ lệ sinh hay thực hiện kế hoạch hóa gia đình mà còn gắn liền với việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho phụ nữ và trẻ em. Trong những năm gần đây, nhận thức của phụ nữ trên địa bàn xã Tân Uyên về chăm sóc sức khỏe sinh sản đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu trước đây nhiều chị em còn e ngại khi tiếp cận các dịch vụ y tế hoặc chưa thực sự quan tâm đến việc khám sức khỏe định kỳ thì nay ngày càng có nhiều phụ nữ chủ động tìm hiểu kiến thức về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, chăm sóc thai kỳ và nuôi dạy con khoa học. Thông qua các buổi truyền thông của ngành y tế và hội phụ nữ, chị em không chỉ được cung cấp kiến thức về các biện pháp tránh thai an toàn, phòng chống các bệnh lây truyền qua đường sinh sản mà còn được hướng dẫn chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình. Sự thay đổi này đang góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nguy cơ bệnh tật và bảo đảm cho trẻ em được phát triển khỏe mạnh ngay từ những năm đầu đời.
Những chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ cán bộ y tế cơ sở. Với phương châm đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, Trạm Y tế xã Tân Uyên đã chủ động triển khai nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn và chăm sóc sức khỏe sinh sản phù hợp với từng nhóm đối tượng. Không chỉ tập trung vào phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, các chương trình còn hướng đến thanh thiếu niên, các cặp vợ chồng chuẩn bị kết hôn và người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các buổi truyền thông trực tiếp tại thôn bản, trường học và các hoạt động lồng ghép trong chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe vị thành niên, phòng chống tảo hôn và mang thai ngoài ý muốn đã được chuyển tải đến người dân một cách dễ hiểu, gần gũi. Qua đó góp phần hình thành thói quen chủ động chăm sóc sức khỏe và nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với tương lai của chính mình và gia đình. Trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn xã tổ chức 119 buổi truyền thông sức khỏe với trên 10.800 lượt người tham gia, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe sinh sản, thực hiện kế hoạch hóa gia đình và giảm thiểu tình trạng sinh con thứ ba trở lên. Toàn xã có 141 trẻ được sinh ra; 483 lượt phụ nữ được khám thai và 998 lượt phụ nữ được khám phụ khoa. Những hoạt động này góp phần nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em trên địa bàn.
Để công tác dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản đạt hiệu quả bền vững, ngoài vai trò của ngành y tế còn cần sự tham gia tích cực của các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ. Là tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích của phụ nữ, hội đã trở thành cầu nối quan trọng đưa các chủ trương, chính sách và kiến thức chăm sóc sức khỏe đến từng hội viên. Thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, các mô hình câu lạc bộ, hoạt động truyền thông cộng đồng và công tác rà soát, hỗ trợ phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, nhiều chị em đã được tiếp cận đầy đủ hơn với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tiêm chủng, dinh dưỡng và nuôi dạy con khoa học. Không chỉ nâng cao nhận thức cho phụ nữ, các hoạt động này còn giúp xây dựng môi trường gia đình an toàn, hạnh phúc, tạo điều kiện để trẻ em được phát triển toàn diện. Khi mỗi người phụ nữ trở thành một tuyên truyền viên trong gia đình và cộng đồng, những thông điệp về dân số và phát triển sẽ được lan tỏa sâu rộng hơn, góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ cơ sở.
Nhằm nâng cao chất lượng dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người dân, xã Tân Uyên đang tích cực triển khai Chương trình củng cố, phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình đến năm 2030. Theo đó, địa phương phấn đấu bảo đảm 100% phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được tiếp cận thuận lợi với các biện pháp tránh thai hiện đại, dịch vụ hỗ trợ sinh sản và dự phòng vô sinh; tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại đạt 80% vào năm 2030.
Từ những thay đổi trong nhận thức của mỗi người dân, mỗi gia đình đến sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, ngành y tế và các tổ chức đoàn thể, công tác dân số và phát triển trên địa bàn xã Tân Uyên đang từng bước đi vào chiều sâu. Không chỉ dừng lại ở việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình, người dân ngày càng quan tâm hơn đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe sinh sản, việc học tập của con em và xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc. Những chuyển biến tích cực trong việc giảm tảo hôn, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, tăng cường tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản đang tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dân số. Đây chính là nguồn lực lâu dài, góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới.